shomer shabat

ASIMILASYON etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
ASIMILASYON etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

Pazar, Temmuz 23, 2017

YAHUDİ'NİN YERİ -- RABBİ NORMAN LAMM

bs"d

2013 yılına kadar New York Yeşiva Üniversitesi'nin başında bulunmuş olan Rabbi Norman Lamm'dan Tora'dan uzaklaşıp kendine başka yerlerde kimlik arayan Yahudiler'e kısa bir sesleniş:



Pazar, Şubat 28, 2016

ASİMİLASYON KURBANLARINI ANMA GÜNÜ

bs"d

Millet olarak yediğimiz darbeleri anarak "bir daha asla" diyoruz.
Bet Ha'Mikdaş'ın yıkımı ve akabindeki sürgünü anıyoruz.
Son olarak Şoa felaketi ile kaybettiklerimizi anıyoruz.
Bu acı anılar için özel günler adadık.
Ama gün gün devam etmekte olan ve bazen de gönüllüce iştirak ettiğimiz en büyük felaketi anmak için özel bir gün tahsis etmek gerekmiyor mu?
"Asimilasyon kurbanlarını anma günü."
Yoksa böyle bir günü bizleri sadece müzelerde tanıyacak olan diğer toplumlar mı tahsis edecekler?
Senede bir gün bu kurbanlara ayrılsa belki bilinç te artar.
Ama tabii olmaz böyle bir şey. Uymaz bize çünkü...
Evet İsrael bunu yavaşlatmada büyük etken.
İki şekilde de karşı karşıya olduğumuz Şoa'ya, fiziksel ve ruhani Şoalara büyük bir güvence. 

Ama eli silah tutmayanın kendini fiziksel olarak koruyamayacağı gibi diğer elinde de asıl mirasını tutmuyorsa o silahın bir işe yaramayacağı da kesin.

Perşembe, Aralık 25, 2014

BIR GRAVATLI DAHA

bs"d

Daha evvel astigim "gravatli" baslikli iletiye ek olarak bir gravatli daha ekliyorum.
Bu da diger gravatlinin ayni endiselerini baska bir sekilde , baska bir yonden dile getiriyor.

"Inancimizi (hakkimiza olan inancimizi) kendi guvenligimizin onunde tutarak 4000 senedir buradayiz diyor. Yine bir 4000 sene daha ayni taktikle olacak diyor.

Tum videoyu tavsiye etmeme ragmen tam 6'inci dakikadan itibaren 1 dakika 12 saniye yeter.

http://youtu.be/lD9TopLjuEc

Pazartesi, Mart 31, 2014

ACISIZ SILINME

bs"d

Gecen hafta Macar Yahudiligi'nin Naziler tarafindan imha edilisinin 70inci senesi Budapeste'de Avrupa'dan 300 Rav'in katilimi ile anildi.
Bu toplanti sirasinda RCE (Rabbinical Center of Europe) bazi bilgileri yayinladi.
Bu olgulara gore:
Avrupa Yahudileri cok yuksek bir oran ve surat ile asimile olmaktalar. Karisik evlilik orani %85.
Sinagog'a katilmama orani %80.
Avrupda Yahudileri'nin cocuklarinin %75'i hic bir Yahudi egitimi gormemekteler.
Yahudi ogrencilerin %90'i hic bir Yahudi cemaati ile alakadar degil.

Holokost ile fiziksel varligimizi yok edemeyecegini anlayan Avrupa bizi ruhani bir sekilde acisizca silmekte.
Tek care Israel'e aliya.
Fransa'da genisleyen Islam terorunun de etkisi ile aliya oraninda %312'lik bir patlama kayd edilmis.

Shocking Figures Cite 85% Assimilation Rate in Europe

Pazartesi, Şubat 17, 2014

DIASPORA'DA YAHUDI GELECEGI UZERINE

bs"d

Acik Universite'nin kanatlari altinda  gecen hafta Raanana'da duzenlenen Yahudilik, Hristiyanlik ve Islam arasinda iliskiler ile ilgili konferansta yapilan bir oturumda Dr. Ferziger gelecek nesilde ABD Yahudileri'nin artik buyuk bir cogunlugunun Yahudi Alahasi'na (Sheriatina) gore Yahudi sayilamayacagini anlatti.
Bir cok belge ile bunu destekleyen Freizer'in bu arastirmasina gore ABD Yahudiliginin %71'i karisik evlilik yapmakta.

Detayli yazi icin:
"In the next generation US Jews will disappear"

Bence bu durum sadece ABD icin degil tum Diaspora Yahudiligi icin gecerli. Bugun Fransa, Arjantin veya bize daha yakin Turkiye gercegine bakarsak durumun gercekligi ortada.

Alaha olarak sadece annesi Yahudi olan veya daha sonra Alaha kurallari cercevesinde Yahudilige gecmis olanlarin Yahudi sayilmasinin artik bu devirde dogru olmadigini savunan bir cok lider mevcut. 19. yuzyilin aydinlanma icatlarindan olan ve ruhani Holokost'u gerceklestiren Reform, Konservativ ve Ortodox diye Yahudiligi bolen akim karisik evliliklerde cocugun Yahudi sayilmasi, sabah kalktiginda kendini Yahudi hissedenin Yahudi sayilmasi gibi pratik cozumler onermekteler.

Bu akimlardan ders alinmasi gerektigini dusunmekteyim.
Zamaninda eger bugun bu cozumleri oneren liderlerimiz gibi bilim adamlari olsaydi en azindan bugun binlerce nesli tukenmis canlinin nesli devam edebilecekti.

Mesela asagidaki resmi gorunen varliga "Dinazor" denseydi bugun dunyamiz bir cok dinazor ile dolu olacak ve en azindan "evrim teorisi" hakkinda supheleri bulunan kara cahillere "aha iste sana dinazor, bu da mi rastlanti?" diye tepkimizi gosterebilecektik.


Kusura bakmayin bu dinazor biraz edepsiz cikti. Diline biber surecegiz.



Salı, Ekim 29, 2013

TORA YAHUDILIGI BUYURKEN DIGERLERI NEDEN YOK OLUYOR -- DENNIS PRAGER


bs"d

Gecenlerde yayinlanan ve ABD Yahudiigi acisindan (tabii tum dunya Yahudiligi de ayni yolda) Tora'ya bagli kisim disinda diger tum kanatlarinin gittikce daha da suratli bir sekilde yok olduklari tespitini tasiyan Pew raporu hakkinda saygin gazeteci ve radyo sunucusu Dennis Prager 7 nokta ile bu durumu aciklayan bir makale yayinladi.

Konuya deginmeden Dennis Prager oncelikle kendisinin her ne kadar Tora'ya bagli bir cevre icinde buyuyup ve Yeshiva egitimi de gormus olmasina ragmen daha sonra bu yoldan ayrildigini belirtmeyi uygun goruyor.

Verdigi nedenler sunlar:

1- Tora Yahudiligi kendi yahidlerine ozellikle dini ritueller konusunda cok daha genis bir zorunluluk getirmekte. En azindan Shabat, Kasherut, erkeklerin her gun Tefilin ile ibadetleri ve duzenli bir sekilde Kal'a devam etmeleri gibi. (Tora'ya bagli olmayan Yahudi'lerin ne miktari Shemini Atzeret'in Pesah ile ayni onemi tasiyan bir bayram oldugunu biliyorlar?)

Rituellerin korunmamasi halinde Yahudiligin devaminin imkansiz oldugu bariz.

2- Kisi ne kadar da Tora'yi takip ediyorsa o kadar daha fazla bu kesimi kapsayan toplumlar icinde yasayacaktir. Calisma alani disinda kisinin tum sosyal hayati yine Tora'ya bagli Yahudiler arasinda gececektir. Bu da kisinin bu yolu birakmasini zorlastirir. Biraktigi anda kendisini destekleyen sistemin, hatta ailesinin bile disinda bulabilir.

3- Tora'ya bagli Yahudilerin buyuk bir cogunlugu cocuklarini lise dahil olmak uzere Yeshivalara -- Yahudi okullarina -- yollar. Bu cocuklarin birakin Yahudi olmayanlar, Tora'dan uzak diger Yahudiler ile dahi sosyal bir iliskileri genelde olmaz. Yani kucuk yastan itibaren hem uygulama hem de sosyal alanda Tora cevresinde olmaya alismaktalar.

4- Tora'ya bagli Yahudiler digerlerine oranla daha buyuk bir miktarda evlendikleri gibi bunu daha genc yasta yapiyorlar ve daha fazla cocuga sahip oluyorlar. Diger Yahudi akimlari ise Yahudiligin kesin sonunu getirecek olan "sifir nufus artimi" politikasini savunan egoist dunya gorusunu kabullendiler. Gittikce azalan bir sekilde de evliligin ve cocuk yapmanin mutlaka gerekli olduguna inanmaktalar. Tam tersine bir cogu basarili bir kariyeri evlilik ve cocuk buyutmekten cok daha onemli oldugunu savunmaktalar. Hangisinin daha onemli oldugunu bir cok genc Yahudi bayana sordum ve en azindan yarisi kariyerin daha onemli oldugunu soyledi. Hatta daha bu hafta Huffington Post " Hic bir zaman evlenmemek icin 6 neden" adi altinda bir makale yayinladi. Yazarinin adi Lea Kohen...

YAHUDILIKTEN VE YAHUDILIGIN DEVAMINDAN UZAKLASMAKTAN BIR YAHUDI KADIN TARAFINDAN KARIYERIN EVLILIK VE COCUK YETISTIRMEKTEN DAHA ONEMLI VEYA ESIT ONEMDE OLDUGUNU SAVUNULMASINDAN DAHA KOLAY BIR YOLU YOK.

5- Sanki eger yukardakilerin hepsi yeterli degilmis gibi, Tora'ya bagli Yahudiler Ha"Shem'in Yahudileri sectigini ve Tora'nin tek Vericisinin olduguna inanirlar. Diger kesimlerde cok az kisi bu fikre baglidir. Yahudiligin evreni Tanri'nin yarattigi, onlari Misir'dan cikartip Tora'yi verdigine inanmadan devaminin mumkun olabilecegine inanmak mumkun degil.

6- Israel nerede ise tum Tora'ya bagli Yahudiler arasinda merkezi bir onem tasir. Maalesef bu durum diger kesimler arasinda gittikce deger kaybetmekte.

7- Tora'ya bagli Yahudilikten ne kadar daha uzaklasilirsa o derecede sol / ilerici gorusler kisinin moral kodunu ve dunya gorusunu olusturmaya basliyor. Tora'ya bagli Yahudi ne sekilde kucuk yastan itibaren Tora ve Yahudilik temelleri uzerine yeseriyorsa ayni sekilde digerleri kucuk yastan itibaren bu solcu dunya gorusu ile evden okula ve universiteye kadar beslenmekteler. Kariyerin kendisini evlilik ve aile hayatindan daha fazla tatmin edecegini bir Yahudi kadinin dusunmesinin baska aciklamasi var mi? Tora disi Yahudilerin Israel'den bu kadar suratle uzaklasmanin baska aciklamasi var mi?

Butun bunlari Tora'ya bagli kismi yuceltmek icin yazmadim. Bu nedenlerin cogunu hayranlik birakici olarak bazilarini ise rahatsiz edici olarak bulmaktayim. Ama GERCEK GERCEKTIR. 
bu 7 nedenden her hangi bir tanesi dahi Tora Yahudiliginin neden cogalmakta oldugunu, digerlerinin ise neden yok olma yolunda oldugunu aciklamaya yeterlidir. 7sinin tumu bunu tartisilmaz kilmakta.

Makale'nin asli icin:

Çarşamba, Şubat 13, 2013

MUTLAKA OKUNMASI GEREKEN BIR MAKALE

bs"d

Andrew Apostlou'dan:

Adam Reform, Conservative ve Orthodox (Bu terimleri her ne kadar sevmesem de kullanmak zorundayiz), herkese cok guzel firca cekiyor.

Reform orgutunun tum acik verilere ragmen halen karisik evlilikleri yureklendirmesinin sonuclarini , conservative orgutun kafasinin karma karisik olmasinin sonuclari.
"Ikisinin de arkasindan agir bir kalp ile yakinda Kadish soyleyecegiz" diyor Yeshiva University'den Rabbi Norman Lamm.

Ama Orthodox kesimi de fircadan kendini kurtaramiyor.
Her ne kadar tek buyuyen  Orthodox kesim, New York, Long Island, Westchester Yahudi sayisinda gorulen %9'luk buyumehe en buyuk etken. Sozu gecen bolgedeki Yahudi cocuklarin 3'te 2'si Orthodox kesimden.
Butun bunlara ragmen Orthodox kesimin buyumesine yardimci olan ve (henuz) Tora ile cok tanismamis kesim ile irtibati saglayan "hozer be't'shuva" grubunun da bu reform ve conservativ kesimden geldigine dikkat cekiyor yazar. Yani ham madde gittikce azalmakta.

Okunmasini hararet ile tavsiye ediyorum:


Denominational Delusions



American Jews are caught in a crisis and their rabbis aren’t helping.  Synagogues are closing, congregations are ageing, and the non-Orthodox majority is dwindling.  For every 100 non-Orthodox Jews in their 50s, there are just 55 children with the same religious orientation. If the Jewish community does not take action, its numbers will shrink.  The era in which Jews played a vital role in American life will end as the entire community becomes demographically diminished and socially insular.
Yet the main Jewish religious movements are not grasping the root of this problem—the failure of Jews to marry other Jews.  None is explicitly pursuing strategies to promote marriage within the community. Reform Jews are making matters worse.  The Conservatives are confused.  The Orthodox are fooling themselves into believing that they are the answer.   The decline of their non-Orthodox coreligionists harms them as well.
Reform Judaism, currently the largest denomination, is encouraging demographic failure.  The movement accepts intermarriage despite evidence that its occurrence leads to fewer Jews.  Most intermarried couples do not raise their offspring as Jews and, not surprisingly, these children themselves marry non-Jews at a rate of 76 percent. The result is that now there are not enough young people in Reform synagogues to keep them going.  According to one survey just eight percent of Reform synagogue members are young adults—while 22 percent are over the age of 65.
Reform Judaism continues to welcome intermarriage despite this evidence.  Around half of all Reform rabbis conduct marriages between Jews and non-Jews, with increasing numbers of rabbis joining their ranks.  Instead of encouraging Gentiles to convert to Judaism to marry Jews, some Reform rabbis question the whole point of conversion.  They even perform marriages jointly with non-Jewish clergy, in contravention of the rules of the Reform rabbinic body, the Central Conference of American Rabbis (CCAR).
Reform rabbis now propagate the notion of patrilineal descent without any qualification, which is both false to the text of the CCAR’s 1983 resolution on “The Status of Children of Mixed Marriages” and self-defeating.  It is false because the resolution acknowledged as potentially Jewish only the children of Jewish fathers and non-Jewish mothers who were raised within the Jewish fold.  It is self-defeating because it weakens the Jewish identity and commitment of Reform youth. Rabbi Eric Yoffie, previous president of the Union for Reform Judaism, said that “if current trends continue, approximately 80 percent of the children who have a bar or bat mitzvah in our congregations will have no connection of any kind to their synagogue by the time they reach 12th grade.”
Meanwhile, the Conservative movement is in even worse demographic shape than the Reform. During the first decade of this century the number of Conservative synagogues fell by six percent, while membership declined by 14 percent.  In 2010, only nine percent of adult members of Conservative congregations were under 40—those over the age of 65 outnumbered young adults three-to-one.  The Conservative intermarriage rate is 33 percent and rising.
The Conservative movement is confronting its intermarriage problem with resolute confusion. The United Synagogue of Conservative Judaism, the movement’s synagogue organization, mentions intermarriage as an issue in its latest strategic plan, but makes no suggestions for encouraging marriage to other Jews.
At the same time, the Conservative rabbinic corps is drifting toward accommodating the intermarried and discouraging the conversions needed to prevent it.  The Rabbinical Assembly’s Committee on Jewish Law and Standards voted in 2010 to allow the burial of non-Jewish spouses in a separate section of a Jewish cemetery.  The sole opponent on the committee, who lives in Israel, argued that the decision removes any incentive for non-Jews to join the Jewish people: “Why would they bother converting?”
The only source of good news appears to be the growing Orthodox population.  The Orthodox intermarriage rate is around six percent.  Just as important, the Orthodox have no difficulty reproducing, a task that has befuddled the other denominations.  The Jewish population of New York, Westchester, and Long Island rose by nine percent in the decade to 2011 in large part because of the high Orthodox birthrate, according to the 2011 UJA-Federation study.  Orthodox children are now close to two-thirds of the Jewish children in the New York metro area.
It appears that Orthodoxy will flourish while the other movements languish or perish.  As Rabbi Norman Lamm, the chancellor of Yeshiva University, has said, “With a heavy heart we will soon say kaddish on the Reform and Conservative movements.”  Other Orthodox rabbis have openly expressed pleasure and dismay at the waning of the non-Orthodox.  Rabbi Yitzchock Adlerstein  wrote that the “mixed emotions” stirred by the New York population survey were best communicated by imagining that you are "watching your sworn enemy go over the side of a cliff in your new Lotus.”  Adlerstein hinted that result could be increased anti-Semitism, because without the connections that the non-Orthodox have made to non-Jews, Jewish life would become less easy in America “in times of stress.”
The Orthodox assumption that they will replace the non-Orthodox is a delusion.  Orthodox Jews constitute less than 15 percent of the American Jewish population.  Their high birthrate cannot compensate for the massive losses among the other denominations and the unaffiliated.  Also, the substantial reproduction rate among haredi Jews, the so-called ultra-Orthodox, may not continue indefinitely.  As they climb the economic ladder, their families are likely to become smaller.
The decline of the non-Orthodox will damage the Orthodox in three ways.  First, a substantial part of the growth in Orthodoxy, particularly Modern Orthodoxy, has come from non-Orthodox groups.  The baalei teshuva, “repentant” Jews who reject non-Orthodox Judaism, have more than compensated for those leaving Orthodoxy.  They also provide a connection to non-Orthodox communities through their extended families.  In some cases they are the first observant Jews in their families for generations.  This pool of potential recruits would be gone without Reform and Conservative Judaism.
Second, without Reform and Conservative Judaism, American Jews will have fewer choices in the future for their religious practice.  The options will be Orthodoxy or other religions.
Third, the non-Orthodox movements, and to a much lesser extent Modern Orthodoxy, connect Jews to American society.  The Orthodox often have difficulties in dealing with other Jews, let alone maintaining any meaningful relationship with other religions.  Orthodox life can be insular because it is so all-enveloping. America accepts closed communities, like the Amish, but the price of social isolation is a lack of cultural and political influence.
American Orthodox rabbis lead congregations filled with Torah study and bursting with children. After decades of being dismissed as relics or characterized as extremists by the non-Orthodox, the Orthodox are witnessing what looks like the irreversible decline of the religious competition.  That feeling of vindication, however, will prove brief when they realize they will also suffer from the demographic self-destruction of today’s non-Orthodox majority.
Andrew Apostolou is a historian based in Washington D.C.

Pazar, Ekim 25, 2009

KARARSIZ YAHUDI


bs"d

Turkiye Yahudileri'nin su anda icinde bulunduklari ruh halini anlamamiz icin bize yardimci olacagina inandigim bir yazi :

- Hide quoted text -

Iki hafta sonra okuyacagimiz "Vayera" perashasinin Rabbi Jonathan Sacks tarafindan yapilan yorumlarindan birini bugun ozellikle Turkiye'de yasayan kardeslerimizin icinde bulunduklari durumu cok guzel aciklamasi bakimindan erken olarak bazi kisimlarini elimden geldigince serbestce tercume edip sizlerle paylasmak istiyorum . (Tabii bu yorum hepimiz icin de gecerli)

"KARARSIZ , TEREDDUTTEKI YAHUDI"
__________________________________

Tora'da "kararsizlik-- ayni anda iki karsit duyguyu yasama" (ambivalence) anlamina gelen bir kelime yok .En yakin olarak (Melahim1)- 18: 21'de Eliyahu Hanavi su cumlesi ile yaklasiyor : כא וַיִּגַּשׁ אֵלִיָּהוּ אֶל-כָּל-הָעָם, וַיֹּאמֶר עַד-מָתַי אַתֶּם פֹּסְחִים עַל-שְׁתֵּי הַסְּעִפִּים--אִם-יְהוָה הָאֱלֹהִים לְכוּ אַחֲרָיו, וְאִם-הַבַּעַל לְכוּ אַחֲרָיו; וְלֹא-עָנוּ הָעָם אֹתוֹ, דָּבָר ( Eliyahu halka doğru ilerleyip, "Daha ne zamana kadar böyle iki taraf arasında dalgalanacaksınız?" dedi, "Eğer RAB Tanrı'ysa, onu izleyin; yok eğer Baal Tanrı'ysa, onun ardınca gidin." Halk Eliyahu'ya hiç karşılık vermedi.)

Ama bu duyguyu belirten bir ton (taam) vardir. Tora okunurken sadece 4 noktada kullanilan bir ton . Alcalan yukselen bir sonraki kelimeye gecmekte zorlanildigi hissini veren bir ton. Shalshelet adi verilen bir nota . Bereshit kitabinda bu notaya (taam) 3 kere rastlaniyor. (4uncu defa Vayikra'da geciyor).
Kullanildigi yerlerde sahis almasi gereken bir karar karsisinda zorlaniyor. Onunde iki yol var ve ikisinden birini secmek zorunda. Psikolojik bir drama yasamakta sahis.
Bunlardan biri Avraham yardimcisi Eliezer'i oglu Yitzhak'a Haran'dan uygun bir gelin aramasi icin yolladiginda Eliezer'in icinde oldugu psikolojik durumu anlatiyor.
Bereshit 24:12'de Pasug'un en basinda Eliezer Tanri'ya Avraham'in oglu icin uygun es secmede ona yardimci olmasini dilerken kullandigi "Va yomer" (ve soyledi--dedi) kelimesinin uzerinde zigzag seklindeki isaret (shalshelet) bu kararsizligi gostermekte. Bu noktada Eliezer bir sart koyuyor ve kendisine ve develere su verecek olan bir kiz olursa bu davranis uygun bir gelin olacaginin bir isareti olacak diyor. Yahudilik'te bu tur isaretler aramak vs yasaktir. (Ran Hulin 95B'de bu durumda bunun bir yasak olmadigini sadece kizin karakterini gosterecegini soyluyor) . Yani Eliezer bu yaptiginin bir nevi put perestlik olmasindan mi korkuyordu da bu kararsizligi yasiyordu.
Fakat Midrash Eliezer'in kendi kizinin Yitzhak icin uygun bir es olup olmadigini tartmakta idi.diyor . (Bereshit Raba 59:9) Yasadigi kararsizlik buydu. Bir tarafta Avraham'in ona verdigi gorev diger tarafta kendi kisisel cikarini dusunuyor ve tartiyordu.
Rabii Sacks burada bu kararsizligin aslinda kendi mantigi icinde dayanacak bir noktasi oldugunu Eliezer'in kendi cikarini, kizini dusunmesinin de bir yerde mantikli oldugunun bazi ispatlarini veriyor.

Bu shalsheletin goruldugu diger olay babasinin sevgili oglu olan , kardesleri tarafindan uzaklastirilan ve sonunda Misir'a kole olarak satilip Potifar'in evinde calismakta olan Yosef'in yasadigi olay. Potifar'in esinin Yosefi kandirmaya calismasi ve onunla iliskiye girmesini istemesinin islendigi Bereshit 39:6-7-8'de bu tona (taam) tekrar rastliyoruz.
8'inci Pasugun basinda "Vayemaen" (ve kesinlikle red etti) kelimesinin uzerinde yine bu zigzag isareti (shalshelet) var. Yosef'in kararsizligi , yine iki istek arasinda kalmasini gosteriyor. Bir tarafta etik olarak hem kendisinin hem de ailesinin dunyaya tanitmaya calistigi davranis tarzina ters , kendi efendisine (potifar) saygisizlik ve ihanet diger tarafta ise fiziksel olan istegi . Modern bir sehirde , kendi ailesinin yasam tarzindan cok degisik fizikselligin ustun sayildigi ve bu akti yaparsa kimsenin de haberi olamayacagi hissi.
Talmud Sota 36B'de Yosef'in pencerede babasinin goruntusunu gordugunu ve ona "kardeslerin Bet Hamikdash'ta Kohen Gadol'un gogsunde tasiyacagi tablette temsil edilecekler , sen oradan silinmek mi istiyorsun ?" dedigini yaziyor.
Burada ki shalshelet Yosef'in icinde bulundugu derin kararsizligi Tora'yi okurken bize hissettiren tonu yansitmakta.

Ucuncu olarak geriye gidiyoruz ve Perashat Vayera'ya geliyoruz. Burada shalshelt Tora'da ilk defa kullaniliyor. Avraham'i ziyaret eden 3 melekten iki tanesi Sedom'a gelip Avraham'in yegeni Lot'u sehrin ve sehir sakinlerinin tepe taklak edilecegi ve silinecegi yonunde uyariyorlar . Lot ve ailesi hemen cikmali ama Lot vakit kaybediyor burada :

Yabancilar Lot'a "burada baska kimin var ?" dediler. "Damat? Ogullarin? Kizlarin? Shehirde baska bir akraban varsa onlari bu bolgeden cikar. Cunku biz bu bolgeyi yok etmek uzereyiz. Zira [mazlumlarin] cigliklari Tanri'nin onunde cok artti. Tanri[burayi] yok etmek uzere bizi gonderdi"
Lot cikti ve kizlariyla nisanli olan damatlarina konustu. "Kalkin! Bu bolgeden cikin" dedi. "Tanri bu sehri yok etmek uzere!" Ancak damatlarinin gozunde [Lot] bir 'sakaci'dan ibaretti.
Safak sokerken melekler Lot'u "Kalk!' diye sikistirdilar. "Esini ve buradaki iki kizini al! Sehrin gunahi yuzunden sen de yok olma!"
Tereddut etti. Tanri'nin ona [Lot'a] olan merhameti sebebiyle, yabancilar onun, esinin ve iki kizlarinin ellerinden kapip onu cikardilar ve sehrin disinda biraktilar. (Bereshit 19:12-16-- tercume Moshe Farsi -- Turkce ceviri ve aciklamalariyla Tora ve Aftara )

Tereddut etti kelimesi uzerinde shalshelet var.

Lot'un bu tereddutu kendi kimliginin cekirdegine kadar gidiyor. Daha evvel Avraham'in ve Lot'un cobanlari arasindaki anlasmazliklari cozmek icin yaptiklari ayrilik anlasmasi sirasinda Tora durumu bize soyle bildiriyor :
Lot gozlerini kaldirdi ve tum Yarden Ovasi'nin, Tsoar'a kadar, tipki Tanri'nin bahcesi gibi, tipki Kisir ulkesi gibi tamamen sulak oldugunu gordu - bu, Tanri Sedom ve Amora'yi yok etmeden onceydi. Lot kendine tum Yarden Ovasi'ni secti. Lot doguya yoneldi ve ikisi ayrildilar . (Bereshit 13:10-11 -- tercume Moshe Farsi-- Turkce ceviri ve aciklmaliyla Tora ve Aftara)

Lot bu noktada Tora'nin "Ancak Sedom insanlari Tanri'ya karsi cok kotu ve gunahkardilar" uyarisina ragmen evini Sedom'a tasimaya karar veriyor.(Bereshit 13:13-- tercume Moshe Farsi-- Turkce ceviri ve aciklmaliyla Tora ve Aftara)
Yarden Ovasi ve bu Ova'daki sehirlere yerlesip kok salma karari Lot'un Avraham 'in kendini hissettigi " Ben sizin yaninizda gocmen olarak yasayan biriyim " (Bereshit 23:4) hislerini tasmadigini gostermekte . Tam tersine Lot ve ailesi tam manasi ile asimile olmayi sectiler. Kizlari yerel kisilerle evlendiler ve Lot sivil alanda yukselmeyi de basardi.
Bilgeler Bereshit 19:1'de Tora'nin "[ Bu sirada] Lot Sedom [sehrinin] kapisinda oturuyordu" cumlesini Lot'un Sedom'da yargic mertebesine yukseldigini gosterdigini soyluyorlar.
Lot kendini o kadar Sedom'a ait olarak goruyordu ki melekler onu zorla cikartmak zorunda kalacaklardi.

Lot'un kendini bu kadar ait olmasini hissetmesi ya safligindan ya da kendi kendini kandirmasindan kaynaklanmakta idi. Bu yanilgisini Tora uc noktada net bir sekilde gosteriyor : Ilk olarak Sedom yerlilerinin Lot'un ziyaretcilerine olan cinsel saldiriya kalkmalarinda Lot'u kendilerinden saymadiklarini goruyoruz (Bereshit 19:4-5) .
Acik olan Sedom ahalisinin yabancilara aslinda pek hosgorulu olmadigi. Bu belki de Lot'un da kendi gozlerinde yabanci olduguna dair ilk isaret.

Tora'nin verdigi ikinci noktada bunu acikca goruyoruz : " Yoldan cekil!" diye bagirdilar. "Adamin biri gocmen olarak gelmis; bir de yargiclik tasliyor!" diyorlardi . "Simdi sana onlardan bile daha beterini yapariz!" (Bereshit 19:9 -- tercume Moshe Farsi-- Turkce ceviri ve aciklmaliyla Tora ve Aftara)

Ucuncu nokta ise kizlarinin kocalarin (nisanlilarina) sehrin yok edilecegi ve kacmalari gerektigini soylediginde onun shaka yaptigini sandiklarini soyluyor Tora.
Bu noktada Lot'un kendi kendini o kadar inandirmaya calistigi kimligi basina yikilmakta idi. Bu yerde kabul gormedigini ust uste gelen isaretler ile kesf etmekteydi. Sedom yabancilari sevmiyordu ve onu da bir yabanci olarak gormekteydi, damatlari dahi onunla dalga gecmekteydi.

Fakat tum bunlara ragmen "TEREDDUT ETTI" diyor Tora. Ustunde shalshelet ile .
Sedom ve Yarden Ovasi'ni kendi evi , yurdu yapmak icin kendi kimliginden , kisiliginden o kadar cok yatirim yapmisti ki halen tum isaretlere ragmen tereddut ediyordu.
Bu durum Leon Festinger'in "cognitive dissonance" (Idrak duzensizligi) olarak adlandirdigi durumun en guzel orneklerinden biri. Insanoglunun yapisinda olan bu "idrak duzensizligi" ne karsi yarattigimiz mekanizmalardan biri "inkar" .
Lot bu ikilimi yasamaktaydi.
Tereddut etti kelimesi uzerindeki shalsheletin anlami bir kimlik sorunu yasamakta olduguna isaret . Bu noktada Lot "ben kimim ?" sorusu ile karsi karsiya.
"Onlardan biri olmak" icin bu kadar caba sarf etmesi sonucu vermesi gereken bu cok onemli ayrilik kararinda tereddut etmekte.

Leon Festinger'i bu teorisi Lot'un esinin de meleklerin "arkaniza bakmayin" uyarisina da uymamasini ve tuzdan bir sutuna donmesini acikliyor. Festinger bu durumu "post decision dissonance" (karar sonrasi ahenksizligi) olarak adlandiriyor. Verilmesi gereken karar ne kadar daha onemli ise , karara varmak icin kisi ne kadar vakit geciriyorsa ve degistirmek ne kadar daha zor ise , kisi daha sonra verdigi kararin dogru olup olmadigi hakkinda o kadar daha fazla eziyet cekmekte. Kisi bu noktada "acaba" demeye daha cok basliyor ve arkasina bakiyor .

Lot'un bu tereddutu uzerindeki shalshelet sadece Tora'da gecen bir hikayeyi anlatmamakta. Bu aslinda modern Yahudi'nin basindan gecenleri cok guzel bize hissettirmekte.
19uncu yuzyilda genis topluma giren ama bu toplumda yine her hayaline karsi antisemitizm ile karsilasan modern Yahudi; kimligi hakkinda tereddute ugramaya basladi.
Yahudiligini saklayip asimile olmaya calisti. Seculer Marranos seklini aldilar. Ama bir ise yaramadi. Digerleri gibi olmaya cabalarini arttirdikca , antisemitizm artti. Bu proses icinde yalnizca Yahudi miraslarini kaybetmekle kalmadilar kendi kimliklerini bilme ve bundan onur duyma kabiliyetlerini de kaybettiler.
Bu kararsizlik ve tereddut o kadar derindiyki bir cogu Lot'un yasadigi tereddutu tekrarladilar ve 1930larda Almanya ve Avusturya'yi terk etmeyi red ettiler veya Hitler'in Yahudiler'i yok etme tehditlerinde ciddi olduguna inanamadilar.

Lot ile Avraham'in hayatlari tum tarih boyunca kararsiz olan ile kim oldugunu tam olarak bilen arasindaki farka isaret eden en guzel ornek.
Baskalari gibi olmaya caba sarf eden Lot , komsularinin onu yabanci , istenmeyen olarak gordukleri ile yuzlesmek zorunda kaldi.
Avraham ise "degisik" olarak yasamayi secti. Komsulari icin savasti ,onlar icin dua etti. Ama onlardan degisik ve ayri olarak, Tanri'nin ona ongordugu yonde yasamayi da bildi.
Her ne kadar " Ben sizin yaninizda gocmen olarak yasayan biriyim " (Bereshit 23:4) dediyse de , komsulari onu " Sen bizim aramizda Tanri'nin bir baskanisin" (Bereshit 23:6) olarak gorduler.
Bu denklem degismedi.
Yahudi olmayanlar Yahudiligine deger veren Yahudiler'e saygi duyarlar.
Yahudiliginden utanan Yahudilerden onlar da utanirlar.

Hic bir zaman kim ve ne oldugunuz hakkinda kararsiz olmayin !

Related Posts with Thumbnails