YENİ BİR ŞEY YOK

bs"d

Yazarın vardığı sonuçlara katılmasam dahi okunması yararlı bir makale.
Ancak fotoğraftaki izlemininin konunun üzerinden 90 sene geçmiş olmasına rağmen halen aynı oranda olduğu kanısındayım.

Makale:

https://www.nytimes.com/2018/01/18/opinion/jews-immigration-america.html

HOZER BE'TŞUVA ZORLUKLARI

bs"d

Hozer Be'tşuva (Yahudi gibi yaşamaya yönelen toplum) kendine Harediler arasında yer bulamıyor.
Bir çok zorlukla karşılaşıyorlar.
Bunu yaşayan bir bölüm çare aramakta ve işte karşımıza Israel'liliğini kaybetmeden bu hayat tarzını seçenler çıkıyor.
İzlemenizi tavsiye ederim. Israel'in güzel yüzlerinden biri de bu:

Hozer Be'tşuva zorlukları.

GOYLARDAN* SAYGI BEKLEYENLERE

bs"d

Başlığa yazdığım "goy" kelimesinden rahatsız olacak olanlara -- goy hiç bir zaman kötü bir anlam taşımamakta. Goy "millet demektir; aynen Tora'nın Yahudiler için de "goy kadoş" olarak kullandığı gibi.

Bu başlığı özellikle bu şekilde yazdım.

Diğer milletlerin saygısını kazanmanın her zaman kendini zavallı olarak göstermek yerine tam tersine gururla ayakta göstermek olduğunu bakın İngiltere Kabine üyesi Albay Josiah Wedgwood ne şekilde açıklamış:

"hepimizin paylaştığı tutum kendi hakları icin dik duran ve savaşanlara saygı duyarız... Araplar ayakta duruyorlar, savaşıyorlar ve katl ediyorlar... Yahudiler ise her zaman şikayet edip, adalet için yalvarıyorlar... Bu her zaman yalvarmak, dizleriniz üstünde olmak bütün milletlerin Yahudiler'e karşı olan saygılarını kötü şekilde etkilemekte."

Bu durumu İsrael değiştirdi. Maalesef bu gururla ayakta durabilme gücünü yanlış görenler var.

Şikayet etmek yerine gerektiğinde Yahudi şamarını patlatabilmeyi becermek.

Yahudi olmaktan, Yahudi yaşam şekli ile yaşamaktan çekinenler, hatta bu şekilde yaşamanın diğer milletleri bize karşı döndürdüğünü de iddia edenler var.

Holokost'u Yahudiliğin en önemli detayı gibi göstererek yaptığımız hatayı ne zaman anlayacağız. Özellikle iyice Yahudilikten uzaklaşmakta olan ABD Yahudileri için Holokost sanki tek kimlik belirtici unsur haline gelmiş bir durumda.

Holokost Yahudi modern tarihinin en acı olayı ama bu durumu tek Yahudi mirası olarak göstererek kendimize verdiğimiz zarar çok büyük.

Artık Yahudi eğitim sisteminin "hatırla" (zahor) yanında "timhe et zeher Amalek" devresine girmesi gerekiyor.

Zaferlerimizin, başarılarımızın anlatıldığı eğitim sistemine.

Kimsenin devamlı ağlayan, devamlı başına gelen felaketleri hatırlatan bir millete saygısı olmayacaktır.

Evet biz kendi içimizde hatırlayacağız ve anacağız ama önemli olan David'in Goliat'ı yendiği günleri bize tekrar yaşatan modern Yahudi tarihi başarılarını yeni nesillere iletmek. Özellikle halen "sürgün utancı" ile yaşayan kesmimize.

"NASIL?" SORUSUNDAN "NEDEN?" SORUSUNA

bs"d

Geçenlerde Hanuka ile ilgili 8 sene evvel yazdığım bir yazıyı Facebook'ta bir gruba asmam sonrası ilginç tartışmalar oldu. Vaktim olmadığından dolayı cevap veremedim, ancak şimdi tepkileri okumaya fırsat buldum.
Kısaca yazının konusu Hanuka'nın aslından ne kadar saptırılmış bir şekilde kutlandığını, Makabiler'in uğruna savaş verdikleri değerlerin bugün Hanukaya 4 kolla bağlanan toplumun büyük bir kısmı tarafından sadece uygulanmamakla kalmayıp, aşağılandığı ile ilgili idi.

Kanımca bu oxymoron yaklaşımın en büyük nedeni de Yahudiliği özellikle 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl sırasında "aydınlanma" süreci ile din ve millet olarak iki şekilde kabullenmenin mümkün olacağı fikridir.

Genel diaspora Yahudi toplumu özellikle Şoa sonrasında son derece rahat bir yaşama kavuştu. Gerek maddi, gerek eğitim düzeyi ve gerekse toplumsal alanlarda kendine rahat bir ortam bulmakta. Son bir kaç seneye kadar karşı karşıya kaldığımız antisemitizm gerçekte hem çok sınırlı hem de genellikle günlük yaşamımızı etkilememekteydi. Kısacası rahat olduğumuzu inkar edemeyiz.
Ben bunu özellikle 1930 sonrası ve İkinci Dünya Savaşı sonrası doğan neslin dönemi olarak analiz ediyorum. Bugünün orta yaşlıları olan 1960 -1980 arası doğumlular işte bu 1930 neslinin sevapları ve günahları ile çok zor bir soru ile karşı karşıyalar.
1930 -1950 nesli öncesine kadar Yahudi toplumların ve Yahudi şahısların kendilerine sordukları soru "Nasıl Yahudi kalabiliriz?" sorusu idi.
1960 sonrası nesli için ise bu soru "Neden Yahudi kalmalıyız ki? şekline dönüştü.
"Nasıl"dan "Neden"e.
Ve işte bütün fark ve Yahudiliğin erimesinin en büyük etkeni de bu.

Gerçekten kendini "secüler" olarak tanımlayan bugünün Yahudisi açısından Yahudi kalmayı istemesi için ne şekilde bir nedeni olabilir?
Daha da ileri gidersek Yahudi gibi yaşamayıp halen annesi Yahudi olduğu için hepimizin Yahudi olduğuna mutabık olduğumuz bir kişinin kendi çocuklarının Yahudi olmayanlar ile evlenmesini hoş görmemesinin, bir hoşnutsuzluk hissetmesinin nedeni ne olabilir?
Genelde bu tip evlilikler de zaten eğitim düzeyi yüksek, maddi durumu uygun, toplumda saygı duyulan kesitteki (ayıp bir kelime) goylar ile olmuyor mu?
O zaman bu tip evliliklerden rahatsızlık duymanın nedeni ne?
Genlere işlemiş bir ırkçılık olmasın?

Örnek olarak averaj bir Yahudi'yi alalım.
Büyük bir ihtimal ile Kaşerut kurallarına uymuyordur.
Büyük bir ihtimal ile Şabat'ı Halaha'ya göre tutmuyordur.
Büyük bir ihtimal ile eğer erkek ise üstüne düşen en basitinden her sabah Tefilin takmak gibi temel Yahudi yaşam kurallarına uymuyordur.
Büyük bir ihtimal ile eğer evli bir bayan ise üstüne düşen temel aile kurallarına uymuyordur.
Aslında üç ana nokta etrafında odaklanan Yahudi yaşam süreci, Şabat, Kaşerut ve Taharat Ha'Mişpaha konularına önem vermiyordur.

Ve sebep te Yahudiliğin secülerleşme sürecinde bu sürecin sevdalısı kesim tarafından din olarak tanımlanması.
Tüm diğer toplumlar gibi dini kurallara uymadan da o toplumun bir parçası olunabileceği fikrinin Yahudilikte tercümesinin aslında çok değişik olduğunu o zamanlar anlamayanların takipçileri bugün de bunu devam ettirmekteler. Bu sürecin de Yahudiliğin en azından o kesim için sonunun olduğunun dahi farkında olmadan.

Yahudiler'i iki ana gruba ayırabiliriz.
Birinci grup: 
Yahudiliği bir din olarak kabul eden 21. yüzyıl gencinin "ben dindar değilim" diyerek  diğer toplumlardan bir kişi ile aile kurma isteği en mantıklı sonuç. Hatta aynen Yahudiliği bir din olarak kabul edip, "ben dindar değilim" diyerek ne Kaşerut, ne de Şabat ile alakası olmayan bir kişinin 21. yüzyıl gencinin bu davranışını yadırgaması kendi kendini kandırması değilse nedir?
Kısaca Yahudiliği bir din olarak kabul eden kişi için "dindar olmamak" seçeneği mevcut ve "dindar olmayan" bir kişinin topluma asimile olmasını yadırgaması ters.

Bir de Yahudiliğin din olmadığı fikrini kabul eden kesim var. Bu da ikinci grup ve bu kesime ben de dahilim. Kanımca Yahudilik din değildir. Bu yüzden de Yahudi toplumu içinde "dindar" veya "dindar olmayan" bir kesim var olamaz.
O zaman ne vardır?
Yahudi'yi Yahudi yapan nedir?
Eğer din değilse, özellikle Diaspora'da içinde yaşadığımız toplumlarda bizi diğer toplumlardan ayıran nedir?

Bizi ayıracak olan tek şey Yahudi gibi yaşamaktır.
Herkes olabileceği en dürüst bir şekilde etrafında ilişkide olduğu, saygı duyduğu goylar ile kendini karşılaştırsın.
Ama dürüstçe.
Nedir fark?
Var mı bir fark?
Özellikle 2000 sene süren bu Galut sonrasında gerek lisan, gerek tarih olarak aramızdaki farklar bizi bir birimizden o kadar farklı mı kılıyor, yoksa aynı mı kılıyor?
O zaman Yahudiliği bir din olarak görmeyen ama halen kendine Yahudi kimliğini veren biri için onu Yahudi yapan, Fransız, Alman veya Türk yapmayan fark nedir?
Börekaslarımız mı?

Cevap verecek olanlara şimdiden teşekkürler.

YİTZHAK NAVON'UN VASİYETİ

bs"d

Okunması yararlı bir yazı.

Yazının sonundan bir alıntı:

Yitzhak Navon's last will and testament

YAHUDİ OLARAK YAŞAMAK

bs"d

Yahudi olarak yaşamak, bir ömür boyunca başkalarının kendilerine serbest gördükleri davranışlar ile suçlanmak ve devamlı bu suçlamalara karşı savunma halinde yaşamak demektir.
Bu boyun eğmezlik ve her şeye rağmen daha yüksek bir standarta göre devam edebilmek te, başkalarının içlerindeki nefreti deşmekte.

NEW YORK'TA BİR DÜĞÜN

bs"d

Gelin Pakistan'dan.
Annesi Yahudi, babası Müslüman.
Damat Hasidik Yahudi.
Yahudi Halahası'na göre gelin Yahudi sayılıyor.

Mazal Tov!

BIYIK VE SAKAL

bs"d

Yukarı tükürsek bıyık aşağı tükürsek sakal meselesi daha evvel buraya astığım gibi sadece Türkiye için geçerli değil. Galut'un son durağı ABD'de de durum hiç değişik değil.
Bir tarafta Yeruşalayim'in Israel'in başkenti olduğunu destekleyen bir bildiriyi ancak yalan dolan ile ve açıkça genel katılımcıların isteklerini göz ardı ederek kabul ettiklerini ilan eden bir Demokrat Parti genel kurulu.
Diğer tarafta senelerce muhafazakar takımın idollerinden kabul edilen sarışın bomba Ann Coulter'in Cumhuriyetçi Yahudiler'in ellerinde patlayan tweeti:

Her zaman savunduğum "am levado yişkon" izolasyonizm politikasının bizler için en doğrusu olduğuna beni tekrar kani eden bir durum.

Bugün Trump'un peşinden koşan Yahudiler'i görmek gerçekten içimi yakıyor. Aynı şeyi Siyonist Hristiyanlar'la iş birliğine gitmeye hazır olan kesim için de hissediyorum.

Bir kaç saniyelik bir değişim yetecektir her şeyin alt üst olmasına.

Ayrıydık, ayrıyız ve ayrı da kalmalıyız.

BİR TEFİLİN HİKAYESİ

bs"d

Hikayeyi senelerce Cincinnati'de Ravlık yapmış olan Rabbi Eliezer Silver (1882-1968) anlatıyor:
Kendisi hakkında kısa bilgi: Rabbi Eliezer Silver

Birgün Rabbi Silver Sinagog'una girerken 70 yaşlarında bir adamın cebinden Kipa çıkartıp içeri girdiğini ve köşede oturup Tefila'ya gayet hakim bir şekilde dua ettiğini, Kadish söylediğini, ve tüm kuralları gerektiği şekilde uyguladığını görür ve Tefila sonrası kim olduğunu anlamak için merakla ona yaklaşarak sohbete başlar:
"Merhaba Yid (Yidiş'te Yahudi)"
"Merhaba"
"Görüyorum ki sen Tefila konusunda, dua alahaları hakkında gayet bilgilisin ama seni hoc Kal'da görmedik, yeni misin bu cıvarlarda?"
"Hayır 1947'den beri burada yaşıyorum."
"Neden Kal'a hiç gelmiyorsun?"
"Ben Toplama Kamplarında Din'in ne şekilde ticarete alet edildiğine şahit oldum ve tamamı ile soğudum."
"Ne oldu ki?"
"Kamplarda bütün eşyalarımıza el konulmuştu. Kendimize ait hiç bir şeyimiz yoktu. Sadece yaşlıca bir adam bir şekilde bir çift Tefillin saklayabilmişti ve her sabah dışarıya çalışmaya çıkmadan önce bu Tefillin'i sıra ile bize kiralıyordu. Bir dilim ekmek, bir bez parçası, bir düğme, çorbadan bir kaç kaşık, neyimiz varsa bizden Tefillin karşılığında alıyordu. Bir gün artık verebileceğim hiç bir şeyim kalmamıştı. Yalvardım ona Tefillin'i kullanmama izin vermesi için. Ama eğer sana izin verirsem herkes isteyecek diyerek red etti. İşte o anda Yahudiliğin bu temel gereğini ticaret haline getiren bu adam yüzünden tamamı ile soğudum. Bugün oğlumu ve karımı benden aldıkları gün. Onlar için Kadiş söyledim. Yoksa şimdiye kadar onu da söylemiyordum ama artık yaşlandım, benim de günlerim sayılı. Ama af edemiyorum. O zamandan beridir de Tefillin takmadım."
Rabbi Silver adamı kucaklayarak şunları söyler:
"Seni anlamamak imkansız. Hak vermemek imkansız. Ama gel bir de şöyle düşün. O vaz geçtiğin Tefillin var ya. İşte o Tefillin için o bulunduğunuz durumda elindeki bir dilim ekmeği, iki kaşık çorbayı feda edenleri neden Yahudiliğe örnek almıyorsun? Neden o acımasız adamı, o şartlar altında belki de istemeden bu duruma düşen adamı, Yahudiliğe örnek alıyorsun? Gel bir de öyle düşün."
Yaşlı adam "haklısın Rabbi, haklısın... " diyerek ağlamaya başlıyor. Vefat edene kadar Rabbi Silver'in Kehilasinda ibadet etmeye devam ediyor.

İşte ellerindeki bir dilim ekmeği Tefillin için feda edenlerin neslinden, bu çağda Tefillin ihtiyaç değildir diyebilenlerin nesline…

Ama zaten Yahudiliğin geleceğini tespit edecek olan bu zihniyet değil.
Bugün Yahudi bilincini gittikçe daha da kuvvetlenerek kavrayanlarin sayısı, Yahudi gereklerinin zaman aşımına uğramadıklarının bilincinde olanlar artmakta. İşte bu bilinç sahibi nesil, bizim çocuklarımızın nesli geleceğimizin garantisi...

UKRAYNA ORDUSUNDA BIR HASID

bs"d

Rus ordusuna karşı savaşmakta olan bir Hasid.

Asher Yosef Tscharkovski

Benim notum: Bana biraz ABD'deki unlu dizi Duck Dynasty'yi hatirlatti. (leavdil ben tahor le'tame)

HOLOKOST'UN KÜLLERiNDEN 100'ÜNCÜ TORUNA

bs"d

Holokost'tan kurtulmuş, Eretz İsrael'e yerleşip kuzeydeki Kibbutz Lavı'nin kurucularından olan Marion (90) ve Michael (92) Mittwoch'un 100uncu torun çocuklari (nin) doğdu.

Almanya ve İngiltere'den kaçıp İsrael'e gelip kurucu atalar arasında yer alan Mittwochlarin 5 çocukları var. Bir kızları geçen sene vefat eden ve Araplar ile dostluk iliskileri kurmaya hayatını adamış olan Rabbi Menahem Froman'in dul eşi Hadassah. Diğer bir kızlarından biri Kiryat Shmone'de yaşamakta diğeri de Gush Etziyon'da özel eğitim veren bir kurumda öğretmen. 
Bir oğulları Tehnion'da Astrofizik profesörü. Shilo'da yaşayan diğer oğulları Eli Or ise yeni doğan 100'üncü büyük torunun büyükbabası.
Geçen hafta tüm soğuklara rağmen Torun Gadi ve eşi Noa 100'üncü torunu büyük büyük ebeveynlerle tanıştırmaya Kibbutz Lavı'ye geldiler. Bebeğe Gadi'nin Subay okulundan arkadaşı olan ve Tzuk Eytan operasyonunda kaybettiğimiz Doktor Dagan Wertman'in anısına Dagan Raz adı verilmiş.

Tüm nesillerinin hepsi İsrael'de yaşamakta olan örnek bir aile.

Ken yirbu Be'İsrael!
Haberin kaynagi: http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4615185,00.html

NUFUS ARTISI KONUSU

bs"d

New York'ta 2014 senesinde yeni dogan bebeklere verilen isimlere bakilirsa beyaz kiz bebek isimlerinin ilk 10'undan 7 tanesi Yahudi isimleri.

Moshe ismi de beyaz oglan bebekler arasinda en populer 4uncu isim.

Yahudi nufusunu arttirmanin en dogal ve en "eglenceli" yolu yine en dogrusu.

KEN YIRBU!

KONFERANS

bs"d

Dunya Ravlari Konferansi:

http://youtu.be/FStHH9X1cH4

BIR GRAVATLI DAHA

bs"d

Daha evvel astigim "gravatli" baslikli iletiye ek olarak bir gravatli daha ekliyorum.
Bu da diger gravatlinin ayni endiselerini baska bir sekilde , baska bir yonden dile getiriyor.

"Inancimizi (hakkimiza olan inancimizi) kendi guvenligimizin onunde tutarak 4000 senedir buradayiz diyor. Yine bir 4000 sene daha ayni taktikle olacak diyor.

Tum videoyu tavsiye etmeme ragmen tam 6'inci dakikadan itibaren 1 dakika 12 saniye yeter.

http://youtu.be/lD9TopLjuEc

GUNUN FOTOGRAFI -- 24 TEMMUZ 2014

bs"d

Tum silahlarimizi kullanmak zorundayiz.

MI SHE MAAMIN LO MEFAHED!!

EN LANU AL MI  LEHISHAEN ELA AL AVINU SHE BASHAMAYIM!

BARUH DAYAN HA'EMET … ALEXANDER IMICH 111

bs"d

3 ay evvel Bar Mitzva'sini yapip Tefilin takan Alexander Imich vefat etti.

Baruh Dayan Ha"Emet…

Hatirlamak icin:

YASI YOK BUNUN

BIR IHANET YAZISI -- DIASPORA YAHUDISI'NIN IHANETI

bs"d

Biz Galut (Diaspora) Yahudileri bu sene de en azindan son 46 senedir veya daha genelde 66 senedir tekrar ettigimiz yalani yenileyip bir Pesah'i daha geride biraktik.

Bu sene burada. Seneye Israel topraklarinda.

Evet, Eretz Israel'de yasayan Yahudiler ve Israel'liler ile Galut Yahudileri arasinda her zaman bir catisma konusudur bu. Sonucta ayni ailenin cocuklari bir araya gelme umudu ile 2000 seneye yakin yukardaki laflari tekrar ettiler. Gun geldi ve bu laflari bir kismi isteyerek, bir kismi da mecburen yerine getirmek durumuna vardilar. Baruh Ha"Shem bugun Eretz Israel dunyada Yahudilerin en kalabalik yasadiklari mekan haline geldi.

Fiziksel Holokost'un, Pogromlarin, Engizisyon'un ve "gururlu zimni" olmanin kulleri arasindan siyrilan toplum Yahudiliklerinin devamini en azindan kimlik olarak bir sekilde garantiledi.

Ama Eretz Israel'de yasayan toplum kadar bir toplum da Diaspora'da mevcut.
Erime tehlikesi ile devamli karsi karsiya.
Bir kismi bu erimeyi zaten kendine amac edinmisse de, buyuk bir kisim halen bir sekilde bu kimliklerini koruma cabasinda. 
Bu cabalarin arasinda kalbimde Yahudiyim bestecileri "kardio Yahudiler"den, borekas tarifleri uzerine doktora yazacak kadar Yahudiliklerini mutfak kulturune baglayan "gastro Yahudiler"e kadar her seklini bulmak mumkun.
Ama bu cabazadelerin bir iki nesil sonra eserleri muzelerde ve nostaljik yemek kitaplarinda kalmak kaderi ile bas basa kaldiklari inkar edilemez.

Israel Devleti'nin varligi devamli fiziksel tehlike icinde yasamayacagimiz bir yuva ihtiyacindan dogdu.
Bu islevini yerine getirmek icin, Yahudi ailesinin guven icinde devamliligini saglamak icin buyuk fedakarliklar ile var olma cabasi hepimizi gururlandiriyor.
Ama Yahudi ailesinin ikince kolu da var olma savasinda.
Yahudi ailesinin varligi ortak amac.
Israel ve oradakiler ustlerine duseni ellerinden geldigince yapiyorlar.
Diaspora Yahudisi de bu ortak amac icin bir cok yolu denedi, deniyor.
Hepsi bir yenilgi ile bitti, bitiyor ve bitmeye devam edecek.

Bu bakimdan Diaspora basarisiz.
Israel'deki Yahudi fiziksel guveligimiz icin kani ile fiyati oduyor. Evet, Diaspora Yahudisi'nin de guvenligi icin.
Diaspora'daki Yahudi'nin bu savasta ayakta kalabilmesi icin denenmis ve basarili tek silahi var.
Tora ve geleneklerine bagimli kalmak.
Kabile anlayisimizin devami.

Iste bu noktada Diaspora Yahudisi kendi ustune duseni yapmadigi icin, hatta bundan kacindigi icin, kendine alternativler yaratmaya calisip bahane ustune bahane yarattigi icin Yahudi ailesine IHANET ediyor. 
Bir taraftan asimilasyondan yakiniyor, diger taraftan Yahudiligin temeli kurallardan kaciyor.
Bugun Yahudiligin temel sartlarindan Kasherut, Shabat, erkekler icin Tefilin, evli bayanlar icin Tahara kurallarindan uzaklasip sonradan Yahudilik yok oluyor diye yakinmak iki yuzlu bir ihanetten baska bir sey degil.

Eretz Israel'deki kardeslerimiz ustlerine duseni agir bir fiyat karsiliginda yerine getiriyorlar.
Bizler bu davaya ihanet ediyoruz.
Bugun eger bir Yahudi'yi taref lokantada goruyorsaniz, o Yahudi (bilerek veya bilmeyerek --malesef genelde bilmeyerek) sadece Tora'yi ihlal ediyor diye dusunmeyin.
O kendi ozel secimidir.
Hesabini ben/biz soramayiz.
Ama o Yahudi "ihanet" ediyor.
Iste o Yahudi "eriyouz" diye sikayet ederse, ondan bunun hesabini sormak en basta Israel Yahudileri'nin hakkidir.

Diaspora Yahudisi'nin Tora ve geleneklerimize bagliligi sart.
Baska yolu yok.

Yoksa Israel Yahudileri bu yolda yalniz kalacaklar…

Ne diyelim?
Ayni yalana devam:

Seneye Yerushalayim'de...

YASI YOK BUNUN

bs"d

ABD'nin en yasli sahsinin  New York Manhattan'da yasayan 111 yasindaki Yahudi asilli Alexander Imich buyuk ihtimal ile Bar Mitzva'sindan beri ilk kere Tefilin takti.

Kendisi hakkinda haberdar olan Habad Rav'i Pinny Marozov Alexander'a ulasip Tefilin takmasina yardimci oldu. Ayrica evinin kapisina bir de Mezuza asti.

1903 yilinda Polonya'da dogan Imich kimya egitimi gorup daha sonra Holokost'tan kurtularak once Rusya'da calisma kampina daha sonra 1986'da vefat eden esi Wela ile ABD'ye goc etmis.

Haberin tumu:

Haberin tumu:

Rabbi Befriends Oldest Man in America, Helps Re-Introduce Him to Judaismdaism

TORA YAHUDILIGI BUYURKEN DIGERLERI NEDEN YOK OLUYOR -- DENNIS PRAGER

bs"d

Gecenlerde yayinlanan ve ABD Yahudiigi acisindan (tabii tum dunya Yahudiligi de ayni yolda) Tora'ya bagli kisim disinda diger tum kanatlarinin gittikce daha da suratli bir sekilde yok olduklari tespitini tasiyan Pew raporu hakkinda saygin gazeteci ve radyo sunucusu Dennis Prager 7 nokta ile bu durumu aciklayan bir makale yayinladi.

Konuya deginmeden Dennis Prager oncelikle kendisinin her ne kadar Tora'ya bagli bir cevre icinde buyuyup ve Yeshiva egitimi de gormus olmasina ragmen daha sonra bu yoldan ayrildigini belirtmeyi uygun goruyor.

Verdigi nedenler sunlar:

1- Tora Yahudiligi kendi yahidlerine ozellikle dini ritueller konusunda cok daha genis bir zorunluluk getirmekte. En azindan Shabat, Kasherut, erkeklerin her gun Tefilin ile ibadetleri ve duzenli bir sekilde Kal'a devam etmeleri gibi. (Tora'ya bagli olmayan Yahudi'lerin ne miktari Shemini Atzeret'in Pesah ile ayni onemi tasiyan bir bayram oldugunu biliyorlar?)

Rituellerin korunmamasi halinde Yahudiligin devaminin imkansiz oldugu bariz.

2- Kisi ne kadar da Tora'yi takip ediyorsa o kadar daha fazla bu kesimi kapsayan toplumlar icinde yasayacaktir. Calisma alani disinda kisinin tum sosyal hayati yine Tora'ya bagli Yahudiler arasinda gececektir. Bu da kisinin bu yolu birakmasini zorlastirir. Biraktigi anda kendisini destekleyen sistemin, hatta ailesinin bile disinda bulabilir.

3- Tora'ya bagli Yahudilerin buyuk bir cogunlugu cocuklarini lise dahil olmak uzere Yeshivalara -- Yahudi okullarina -- yollar. Bu cocuklarin birakin Yahudi olmayanlar, Tora'dan uzak diger Yahudiler ile dahi sosyal bir iliskileri genelde olmaz. Yani kucuk yastan itibaren hem uygulama hem de sosyal alanda Tora cevresinde olmaya alismaktalar.

4- Tora'ya bagli Yahudiler digerlerine oranla daha buyuk bir miktarda evlendikleri gibi bunu daha genc yasta yapiyorlar ve daha fazla cocuga sahip oluyorlar. Diger Yahudi akimlari ise Yahudiligin kesin sonunu getirecek olan "sifir nufus artimi" politikasini savunan egoist dunya gorusunu kabullendiler. Gittikce azalan bir sekilde de evliligin ve cocuk yapmanin mutlaka gerekli olduguna inanmaktalar. Tam tersine bir cogu basarili bir kariyeri evlilik ve cocuk buyutmekten cok daha onemli oldugunu savunmaktalar. Hangisinin daha onemli oldugunu bir cok genc Yahudi bayana sordum ve en azindan yarisi kariyerin daha onemli oldugunu soyledi. Hatta daha bu hafta Huffington Post " Hic bir zaman evlenmemek icin 6 neden" adi altinda bir makale yayinladi. Yazarinin adi Lea Kohen...

YAHUDILIKTEN VE YAHUDILIGIN DEVAMINDAN UZAKLASMAKTAN BIR YAHUDI KADIN TARAFINDAN KARIYERIN EVLILIK VE COCUK YETISTIRMEKTEN DAHA ONEMLI VEYA ESIT ONEMDE OLDUGUNU SAVUNULMASINDAN DAHA KOLAY BIR YOLU YOK.

5- Sanki eger yukardakilerin hepsi yeterli degilmis gibi, Tora'ya bagli Yahudiler Ha"Shem'in Yahudileri sectigini ve Tora'nin tek Vericisinin olduguna inanirlar. Diger kesimlerde cok az kisi bu fikre baglidir. Yahudiligin evreni Tanri'nin yarattigi, onlari Misir'dan cikartip Tora'yi verdigine inanmadan devaminin mumkun olabilecegine inanmak mumkun degil.

6- Israel nerede ise tum Tora'ya bagli Yahudiler arasinda merkezi bir onem tasir. Maalesef bu durum diger kesimler arasinda gittikce deger kaybetmekte.

7- Tora'ya bagli Yahudilikten ne kadar daha uzaklasilirsa o derecede sol / ilerici gorusler kisinin moral kodunu ve dunya gorusunu olusturmaya basliyor. Tora'ya bagli Yahudi ne sekilde kucuk yastan itibaren Tora ve Yahudilik temelleri uzerine yeseriyorsa ayni sekilde digerleri kucuk yastan itibaren bu solcu dunya gorusu ile evden okula ve universiteye kadar beslenmekteler. Kariyerin kendisini evlilik ve aile hayatindan daha fazla tatmin edecegini bir Yahudi kadinin dusunmesinin baska aciklamasi var mi? Tora disi Yahudilerin Israel'den bu kadar suratle uzaklasmanin baska aciklamasi var mi?

Butun bunlari Tora'ya bagli kismi yuceltmek icin yazmadim. Bu nedenlerin cogunu hayranlik birakici olarak bazilarini ise rahatsiz edici olarak bulmaktayim. Ama GERCEK GERCEKTIR. 

bu 7 nedenden her hangi bir tanesi dahi Tora Yahudiliginin neden cogalmakta oldugunu, digerlerinin ise neden yok olma yolunda oldugunu aciklamaya yeterlidir. 7sinin tumu bunu tartisilmaz kilmakta.

Makale'nin asli icin:

WHY ORTHODOXY IS GROWING?

HANUKA -- BIR YAHUDI HIPOKRASISI

bs"d

Hanuka.

Bir Yahudi destaninin Yahudi hipokrasisine donusmesi.

Bu aksam (1 Aralik 2010 le'minynam) belki de Yahudi dunyasinin en cok sarilip kutladigi bayram olan 8 gunluk Hanuka bayraminin ilk gecesi.
Oylesine bir bayram ki, ateist, deist, gastroist "Yahudiler"in dahi buyuk bir zevk ve heyecan ile kutladiklari tek bayram. Isin kolay yolunu "ben sadece Tora'yi tanirim Talmud'u takmam" diyerek bulanlarin dahi Tora'da anilmamasina ragmen kucaklayip "asher kideshanu be'mitzvotav ve'tzivanu" diyerek yaktiklari mumlarin bayrami.

Hanuka neyin kutlamasiydi aslinda?
Tanidigimiz, algiladigimiz sekli ile doganin kurallarinin ustunde bazi gerceklerin oldugunu bize hatirlatacak 1 gunluk saf yagin 8 gun yanmasinin kutlamasi mi? Yoksa o konuma varmadan yapilan ayaklanmanin, savasin, cabanin ve basarisinin kutlamasi mi?

Cevaplardan biri yapilan ayaklanmanin, sarf edilen cabanin basari ile sonuclanmasinin "kohi ve otzem yadi" (kendi gucumuz ile basardik) [Devarim 8:17] diye algilanip sahnenin arkasindaki eli gormemeye varabilecegimiz kaygisi yuzunden boylesine acik bir mucize (8 gun yanan yag) ile bize bu hataya dusmememiz gerektiginin hatirlatmasi oldugudur. Sonucta rituel olarak da bugun Hanuka surecini Hanukiyalarimiz ile yaktigimiz mum veya yaglar ile kutlamakta ve mucizeyi anmaktayiz. "Kohi ve otzem yadi" hissi ile yasamanin hata oldugunu hatirlamamiz icin. Aynen Makabiler'in de sonucta dustukleri hata gibi. Veya modern tarihin 6 gun mucizesini "kohi ve otzem yadi" diye algilayip 6 sene sonra kendimizi buldugumuz sekli ile.

Ben butun bunlari bu yazi icin bir kenara birakip baska bir noktaya, yanlis konumda oldugum, tum ulus olarak yanlis konumda oldugumuz bir noktaya, rahatsizlik verecek (umarim) bir noktaya, deginmek istiyorum.

Hanuka'nin temelinde yatan olgu Yunan kulturune (Helenizm) asimile olmus Yahudiler ile Yahudi geleneklerini koruma taraftari olanlar arasinda cikan bir ic savasti. Ic savasi alevlendiren ilk kivilcim gelenekci Yahudi Matatya'nin Yunan putlarina kurban getiren asimile bir Yahudi'yi oldurmesi idi.
Yunanlilarin koyduklari kurallari benimsemis asimile Yahudiler ile bu kurallari kabullenemeyen Yahudiler arasindaki savas. Kasherut, Shabat, Tahara ve Tora ogrenimi o gunlerde zorla yasaklanmis, engellenmekteydi. Bu yasaklari benimseyip mutlulugu "genel toplum" ile ayni olabilmeyi basarmakta bulabilecegini sanan Helenlesmis Yahudiler ve onlarin hedefi haline gelmis gelenekciler arasinda.

Yakin tarihimizde aynen "evde Yahudi, sokakta insan ol" ilkesini bize sunan Yahudi stilindeki akim ile ayni sekilde. Bir de bu harekete "Haskala" adi verildi. "Aydinlanma". Aynen Hanuka bayramimizda "aydinlik bayramlar" diledigimiz gibi. "Modern" Yahudi Yahudiligini evinin icine saklayan, sokakta "herkes" gibi olabilmeyi basaran "aydin" Yahudi olacakti.
Macabilerin ruhunun tasidigi mesajin tam tersi.
Iste bizim "aydinlanmamiz" ve Hanuka ile olan tezatimiz.

Yahudi diyetinin sartlari ile dalga gecip, kabullenmeyen "aydinYahudi" Hanuka bayraminda en sen sakrak Yahudi olmayi becerir. Macabilerin ugrunda savastiklari ilke onun icin artik degersizdir, geri kafaliliktir.
Biz Turkiye Yahudileri buna guzel de bir isim koyariz "atrazado"

Durustluk icin "be yemey Matitya ben Yohanan Kohen Gadol Hashmonai" dedigimiz noktada aslinda parantez icinde "atrazado" diye de eklememiz gerekmekte. Matitya ve ailesinin ugrunda savastiklari degerler yok oldu ise veya bizim nezdimizde degersiz kaldilarsa neyi kutluyoruz?

Purim'de bizi fiziksel olarak yok etmek isteyenleri yendigimiz icin ve ayni istek halen gecerli oldugu icin bayram halen bir anlam tasimakta.
Hanuka'da ise bizi fiziksel olarak degil ruhani olarak yenmek isteyenlere karsi bir savas verilmisti.
Bugun bunu zorla degil buyuk bir istek ve gusto ile biz kabullenmekteyiz. Gonullu olarak, cogumuz bilmeden, ruhani savasta teslim olmus durumdayiz. Yahudi ulusunun buyuk bir bolumu bu savasi kaybetti.
Hanuka'nin kutlanacak hangi zaferi kaldi?

Tabii isin ulusal/politik yonu de var.
Bugunun Helenistleri kendi catilari saglam oldukca, bugunun Hashmonaimlerini multeci haline getirmekten hic bir sekilde cekinmiyorlar.

Hakikaten neyi kutluyoruz?
1 gunluk yagin 8 gun dayanmasi mucizesini mi?
Mucizelere inanmayan bir millet olup ciktigimiza gore bu "iki yuzluluk" sinifina girecektir.
Bir avuc Yahudi'nin her seye ragmen Tora'ya ve geleneklerine olan baglari ile Helenistlere karsi actiklari ic savastan zaferle cikmalarini mi?
Yahudi ulusunun bugun % 80'i Helenizm bayragi altinda zaten. Bu da daha da buyuk bir iki yuzluluk.
Bugun karisik evlilikleri dahi "cok kulturluluge acik olmak" diye tanimlayan "aydin" Yahudilerin bayrami da kutlu olsun...