YAHUDİ GİBİ YAŞAMAK ÜZERİNE -- DEVAM

bs"d

"YAHUDİLİK'TEN ÇIKMAK" başlığı altındaki yazıma fikirlerine değer verdiğim bir dostumun Facebook'ta yaptığı "Yahudi olarak yaşamak" konusunun günümüzün şartlarında anlamsız ve hatta gereksiz olduğu yönündeki yorumu üzerine aşağıdaki satırları yazdım. Blog'da arşivlensin diye ekliyorum:

YAHUDİLİK'TEN ÇIKMAK

bs"d

Biraz evvel "YAHUDİ'NİN DİNDARI OLUR MU?" sorusuna kendi cevabımı yazdım.
Şimdi YAHUDİLİK'TEN ÇIKILIR MI?" diye soranlara:
Yahudi gibi yaşamamayı seçen bir Yahudi'nin kendisi Yahudilik'ten fiziksel olarak kopmakta olmasına rağmen ruhen halen Yahudidir.
Bu; kendisi için geçerli.
Değişiklik olmaz ise 1, 2 nesil içinde ruhen kopma da gerçekleşecektir.
Ruhen kopma fiziksel kopmanın önlenemez sonucudur.
Etrafınıza bakınız ve göreceksiniz.
Yahudi gibi yaşamamayı seçenlerin zamanla Yahudi gibi düşünmeyen nesiller yarattıklarına şahit olacaksınız.
Sadece dikkatle ve dürüstçe bakınız.
Önemli bir nokta: Israel'li olmak ile Yahudi olmak aynı şey değildir, karıştırmayalım.
Yanlış sonuçlar çıkabilir.
Just saying... 

YAHUDİ'NİN DİNDARI OLUR MU?

bs"d

Kısaca, daha evvel yazdıklarımın özeti:

"NASIL?" SORUSUNDAN "NEDEN?" SORUSUNA

bs"d

Geçenlerde Hanuka ile ilgili 8 sene evvel yazdığım bir yazıyı Facebook'ta bir gruba asmam sonrası ilginç tartışmalar oldu. Vaktim olmadığından dolayı cevap veremedim, ancak şimdi tepkileri okumaya fırsat buldum.
Kısaca yazının konusu Hanuka'nın aslından ne kadar saptırılmış bir şekilde kutlandığını, Makabiler'in uğruna savaş verdikleri değerlerin bugün Hanukaya 4 kolla bağlanan toplumun büyük bir kısmı tarafından sadece uygulanmamakla kalmayıp, aşağılandığı ile ilgili idi.

Kanımca bu oxymoron yaklaşımın en büyük nedeni de Yahudiliği özellikle 19. yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl sırasında "aydınlanma" süreci ile din ve millet olarak iki şekilde kabullenmenin mümkün olacağı fikridir.

Genel diaspora Yahudi toplumu özellikle Şoa sonrasında son derece rahat bir yaşama kavuştu. Gerek maddi, gerek eğitim düzeyi ve gerekse toplumsal alanlarda kendine rahat bir ortam bulmakta. Son bir kaç seneye kadar karşı karşıya kaldığımız antisemitizm gerçekte hem çok sınırlı hem de genellikle günlük yaşamımızı etkilememekteydi. Kısacası rahat olduğumuzu inkar edemeyiz.
Ben bunu özellikle 1930 sonrası ve İkinci Dünya Savaşı sonrası doğan neslin dönemi olarak analiz ediyorum. Bugünün orta yaşlıları olan 1960 -1980 arası doğumlular işte bu 1930 neslinin sevapları ve günahları ile çok zor bir soru ile karşı karşıyalar.
1930 -1950 nesli öncesine kadar Yahudi toplumların ve Yahudi şahısların kendilerine sordukları soru "Nasıl Yahudi kalabiliriz?" sorusu idi.
1960 sonrası nesli için ise bu soru "Neden Yahudi kalmalıyız ki? şekline dönüştü.
"Nasıl"dan "Neden"e.
Ve işte bütün fark ve Yahudiliğin erimesinin en büyük etkeni de bu.

Gerçekten kendini "secüler" olarak tanımlayan bugünün Yahudisi açısından Yahudi kalmayı istemesi için ne şekilde bir nedeni olabilir?
Daha da ileri gidersek Yahudi gibi yaşamayıp halen annesi Yahudi olduğu için hepimizin Yahudi olduğuna mutabık olduğumuz bir kişinin kendi çocuklarının Yahudi olmayanlar ile evlenmesini hoş görmemesinin, bir hoşnutsuzluk hissetmesinin nedeni ne olabilir?
Genelde bu tip evlilikler de zaten eğitim düzeyi yüksek, maddi durumu uygun, toplumda saygı duyulan kesitteki (ayıp bir kelime) goylar ile olmuyor mu?
O zaman bu tip evliliklerden rahatsızlık duymanın nedeni ne?
Genlere işlemiş bir ırkçılık olmasın?

Örnek olarak averaj bir Yahudi'yi alalım.
Büyük bir ihtimal ile Kaşerut kurallarına uymuyordur.
Büyük bir ihtimal ile Şabat'ı Halaha'ya göre tutmuyordur.
Büyük bir ihtimal ile eğer erkek ise üstüne düşen en basitinden her sabah Tefilin takmak gibi temel Yahudi yaşam kurallarına uymuyordur.
Büyük bir ihtimal ile eğer evli bir bayan ise üstüne düşen temel aile kurallarına uymuyordur.
Aslında üç ana nokta etrafında odaklanan Yahudi yaşam süreci, Şabat, Kaşerut ve Taharat Ha'Mişpaha konularına önem vermiyordur.

Ve sebep te Yahudiliğin secülerleşme sürecinde bu sürecin sevdalısı kesim tarafından din olarak tanımlanması.
Tüm diğer toplumlar gibi dini kurallara uymadan da o toplumun bir parçası olunabileceği fikrinin Yahudilikte tercümesinin aslında çok değişik olduğunu o zamanlar anlamayanların takipçileri bugün de bunu devam ettirmekteler. Bu sürecin de Yahudiliğin en azından o kesim için sonunun olduğunun dahi farkında olmadan.

Yahudiler'i iki ana gruba ayırabiliriz.
Birinci grup: 
Yahudiliği bir din olarak kabul eden 21. yüzyıl gencinin "ben dindar değilim" diyerek  diğer toplumlardan bir kişi ile aile kurma isteği en mantıklı sonuç. Hatta aynen Yahudiliği bir din olarak kabul edip, "ben dindar değilim" diyerek ne Kaşerut, ne de Şabat ile alakası olmayan bir kişinin 21. yüzyıl gencinin bu davranışını yadırgaması kendi kendini kandırması değilse nedir?
Kısaca Yahudiliği bir din olarak kabul eden kişi için "dindar olmamak" seçeneği mevcut ve "dindar olmayan" bir kişinin topluma asimile olmasını yadırgaması ters.

Bir de Yahudiliğin din olmadığı fikrini kabul eden kesim var. Bu da ikinci grup ve bu kesime ben de dahilim. Kanımca Yahudilik din değildir. Bu yüzden de Yahudi toplumu içinde "dindar" veya "dindar olmayan" bir kesim var olamaz.
O zaman ne vardır?
Yahudi'yi Yahudi yapan nedir?
Eğer din değilse, özellikle Diaspora'da içinde yaşadığımız toplumlarda bizi diğer toplumlardan ayıran nedir?

Bizi ayıracak olan tek şey Yahudi gibi yaşamaktır.
Herkes olabileceği en dürüst bir şekilde etrafında ilişkide olduğu, saygı duyduğu goylar ile kendini karşılaştırsın.
Ama dürüstçe.
Nedir fark?
Var mı bir fark?
Özellikle 2000 sene süren bu Galut sonrasında gerek lisan, gerek tarih olarak aramızdaki farklar bizi bir birimizden o kadar farklı mı kılıyor, yoksa aynı mı kılıyor?
O zaman Yahudiliği bir din olarak görmeyen ama halen kendine Yahudi kimliğini veren biri için onu Yahudi yapan, Fransız, Alman veya Türk yapmayan fark nedir?
Börekaslarımız mı?

Cevap verecek olanlara şimdiden teşekkürler.

YAHUDİ OLARAK YAŞAMAK

bs"d

Yahudi olarak yaşamak, bir ömür boyunca başkalarının kendilerine serbest gördükleri davranışlar ile suçlanmak ve devamlı bu suçlamalara karşı savunma halinde yaşamak demektir.
Bu boyun eğmezlik ve her şeye rağmen daha yüksek bir standarta göre devam edebilmek te, başkalarının içlerindeki nefreti deşmekte.

ERIC HOFFER'DEN YAHUDİLER -- 1968

bs"d

Kendi kendini yetiştirmiş ve 1983'te ABD Başkanı'nın Özgürlük madalyası ile onurlandırılmış filozof-işçi Eric Hoffer'in 1968'de Israel ve Yahudiler için yazdıkları:
Kendisi hakkında bilgi için (Türkçe kaynakta Yahudi olduğu yazılı ancak doğru olduğu kesin değil).
Eric Hoffer (Türkçe)
Eric Hoffer (Ingilizce)


Yahudiler kendilerine has bir millettirler: başka milletlere serbest olan şeyler Yahudiler'e yasaktır.

Başka milletler binlerce, hatta milyonlarca insanı sürerler ve hiç bir mülteci sorunu yoktur. Rusya yaptı bunu, Polonya ve Çekoslavakya yaptılar bunu. Türkiye 1 milyon Rum'u, Cezayir bir milyon Fransız'ı sürdü. Indonezya All-ah bilir ne kadar Çinliyi attı ve kimse mülteciler hakkında bir kelime bile etmemekte.

Ama Israel söz konusu olduğunda, yerinden edilmiş Araplar ebedi mülteci haline gelmiştir. Herkes Israel'in her Arap'ı geri alması gerektiğinde ısrar ediyor. Arnold Toynbee Araplar'ın yerlerinden olmalarını Naziler tarafından işlenen suçlardan daha büyük bir vahşet olarak adlandırıyor.

Diğer uluslar savaş alanlarında kazandıkları zaferler sonrası barışın şartlarını belirlerler.Ama Israel kazandığında barış için dilenmeli. Herkes Yahudilerin dünyadaki tek gerçek Hristiyanlar olmalarını beklemekte.

Diğer uluslar savaşta yenildikleri zaman, hayatta kalırlar ve kendilerine gelirler ama eğer Israel yenilecek olursa yok edilecektir. Eğer Naser geçtiğimiz Haziran'da [1967 -6 Gün Savaşı] kazansaydı Israel'i haritadan silecekti ve kimse Yahudileri kurtarmak için parmağını dahi oynatmayacaktı.

Bizim kendi hükümetimiz dahil olmak üzere [ABD] hiç bir hükümetin Yahudiler'e karşı yaptığı hiç bir taahüt üzerine yazılı olduğu kağıt kadar bile değerli değildir. Vietnam'da insanlar öldüklerinde veya Rodezya'da iki zenci idam edildiğinde tüm dünya ayaklanıyor. Ama Hitler Yahudiler'i katl ederken kimse protesto etmedi.

Vietnam'da yaptıklarımız yüzünden bizimle diplomatik ilişkilerini kesmeye hazır olan İsveç, Hitler Yahudiler'i katlederken bir minik ses dahi çıkartmadı. Hitler'e demir cevheri ve bilyeler yolladılar, Norveç'e giden askeri trenlerinin bakımlarını yaptılar.

Yahudiler dünyada yalnızlar. Eğer Israel hayatta kalırsa bu sadece Yahudiler'in kendi çabaları ile olacaktır. Ve Yahudi kaynakları ile.

Bunlarla birlikte Israel bizim bugün güvenilir ve koşulsuz tek müttefiğimiz. Biz Israel'e onlara verdiğimiz güvenden daha fazla güvenebiliriz. Ve kişi geçtiğimiz yaz Araplar ve destekçileri Ruslar'ın savaşı kazanmış olmaları halinde olabilecekleri sadece tahmin ederek Israel'in hayatta kalmasının Amerika ve Batı için ne kadar hayati önem taşıdığını anlayacaktır.

Beni rahat bırakmayan bir önsezim var; Israel'in başına gelebilecek olan hepimizin de başına gelecek. Israel helak olursa, Holokost hepimizin üzerinde olacak.

Yazının aslı için:

Eric Hoffer on Israel, 1968

YAHUDİ OLARAK DOĞDUKLARI İÇİN ÖVÜNENLERE

bs"d

Yahudi bir anneden doğmanın sonucu Yahudi olmaktır.
Övünülecek bir şey yok bunda. 
Anneniz övünsün bununla.
Yahudi ailesi zincirinin bir halkasısınız.

Mesele bu zincirin kopmadan devam etmesine neden olacak halkalardan biri olmak.
Tek yol da Yahudi gibi yaşayabilmek.
İşte övünülebilecek olan da budur.

Devam edecek.

BU DA BENDEN

bs"d

Fuhrer Paris"te "RASTLANTI" olarak katl edilen Yahudileri " A BUNCH OF FOLKS IN A DELI" diye tanimliyor.

Teror Islam teroru degil.

Katl edilenler Yahudi degil.

Hos geldiniz Goebells'in enkarnasyonuna.

Bu yaratiga oy verenleri ve halen etrafinda canli kalkan olusturan Yahudileri "KAPO" diye tanimlayinca kiziyorsunuz ama iste sizin lideriniz.

FUHRER! 

FUHRER! 

FUHRER!

PESAH'I TEKRAR YASARKEN -- ADON OLAM

bs"d

Bayram'in ilk iki gununun muhtesemligini devam ettirmek icin hol ha'moed'e boyle baslayalim. (Galut'ta)
Benim cok hosuma gitti, umarim begenirsiniz:

ADON OLAM 



Bayram aksami "seder" masasi etrafinda ailem ile birlikte 3326 sene evvel atalarimizin esaretten kurtuluslarini tekrar yasarken aklima en basta gelen su idi:

Bir insan 7 milyara yakin insanoglu icinde secilmis 14 milyonluk bir ailenin bir ferdi olmaktan gurur duyup bu aileyi o geceden bu geceye kadar tasiyan geleneklerinden vaz gecmeyi nasil kabullenebilir?

Kim ne derse desin, isteyen irkcilik diye dusunsun (ki kesinlikle degil - kisi kendi aidati ile gurur duymakla irkci olmaz) ben bu ailenin bir ferdi olmaktan, 3326 sene sonra "o geceyi" kendi cocuklarima anlatabilmekten anlatilmaz bir gurur ve haz duyuyorum.

Ne mutlu Yahudi oldugunu bilip "YAHUDIYIM" diyebilmekten cekinmeyene, gurur duyabilene.

ASHREY HA'AM SHE KAHA LO!

YAHUDI KIM MIS?

bs"d

Le'avdil ben malahim le'hamorim ama Rabbi Adin Steinsaltz (Malah) ve ben (hamor) Yahudi kimdir sorusuna ayni sekilde yanit veriyormusuz.

Yahudiligi bir aile olarak tanimliyor Rabbi Steinsaltz.

Ben de bunun altini bir cok yazismalarimda cizmistim:

Fri Jul 18, 2008 12:22 pm  | Options

bs"d Ben irk kelimesine katilmiyorum. Her zaman dedigim gibi Yahudilik bir ailedir benim icin. Bu aileye de baska "irklardan" gelin ve damat kabul ederiz her zaman. Bir kere o aileye gelin veya damat olursa , ailenin bir parcasidir isterse MR Spock gibi kulaklari olsun. david

Sat Dec 29, 2007 7:18 pm  | Options

bs"d Yahudiligi alt katagorilere ayirmak olasi mi? Yahudilik'i irk olarak , uydurma bir kelime olan "Musevilik"'i din olarak ayirmak mumkun mu? Oncelikle biz neden kendimizi baska lisanlarda degisik sartlara cevap olarak uretilen kelimeler ile tanimlyalim ki? Yahudilik'i bir irk olarak tanimlayan "asimilasyon"un en son mertebesi olarak tanimlanabilecek karisik evliliklere neden karsi cikabilir? Irkinin safligini kaybetmek ise korkusu, bu onu dupeduz "kafatasci bir irkci" haline sokacaktir. Yahudi irkinin karismamasi gerektigini savunan bir kimse ,olaya sadece irk penceresinden bakiyorsa durum cok tehlikelidir. Yahudiligin tek ve en bas referansi vardir. Tora. Tora'da Yahudi hic bir yerde irk olarak gecmez. Sadece bir din olarak ta gecmez. Benim biz Yahudi'leri en iyi. tanimlayan yapinin. AILE olduguna. inaniyorum. Bu ailede de her aiede oldugu gibi her turlu insan olabiliyor. Isterse dindar olur, isterse kendini kurbaga olarak gorur,isterse de ateistim der. Ama yine bu ailenin bir parcasidir. Bu aileye disardan gelin , damat geldimi aninda o ailenin bir ferdi olur. Yani "giyur" prosesinden gecmis (detaylar yine aile icinde tartisilabilir) gelin veya damat aninda Yahudi ailesinin bir parcasi olur. Bu yeni kardesimize yok sen Musevi'sin, ben Yahudiyim mi diyebiliriz. Hayir. Aynen o da hepimiz gibi Pesah aksami " avadim ayinu" der, dualarinda " Elo-kay ve Elo-key Avotay" der. Aynen bir ailede ( normal duzende isleyen) bir damatin veya gelinin kayinpederine baba ve kayinvaldesine anne diyebilmesi gibi. Bu noktadan itibaren o da hepimiz gibi Yahudi inancinin ana sarti olan "serbest secim" hakki ile kendi kendinden sorumludur. Evet bu ailenin kurulusu ve sonrasinda bazi temel uygulamalari kabul etmis ve bunlari ailenin sartlari arasina koymusuz. Aileye girmek isteyen de buna tabii . Japonya'da veya Israil'de yasayan iki Yahudi arasinda irksal farklar olabilir.Ama ikisi de ayni ailenin efradidirlar, hatta biri Haredi digeri Hiloni olsa dahi. Ikisi arasinda ayirim yapan irkci bir ayirim yapiyor olacaktir. Ayni ayirimi Ashkenaz kardeslerimiz icin bile yapacak kadar ileri dahi goturebilir bi dusunce.Veya Yemenli veya Etiyoyali veya Hintli... Bir de son 60 sene ortaya atilan bir kimlik daha var. Bu kimlikte bazilari tarafindan "vatandaslik" konteksinden cikartilip ayirimciliga kadar kullanilabiliyor. "Israilli" olmak. Bu bir devlete aidat'tan fazlasini belirleyemez. Ama Ramat Aviv'deki Israil'li Yahudi ile Brooklyn'deki Amerika'li Yahudi ayni ailenin mensuplaridirlar. Inkar etmek gaflettir, aileyi bolmektir ve bir noktada irkciliga varacaktir. Yahudi = hepimizin mensup oldugu aile Musevi = zirva,sonradan uydurma Israilli = sonradan cikma bir kimlik , vatandaslik belirttigi surece zararsiz, ileri goturulurse zirvadan da beter Selamlarla Asagida Rabbi Steinsaltz'in bugun gozume carpan tanimini okuyabilirsiniz:

---We are not a perfect family, but we are a real family---
What does it mean to identify oneself as a Jew?
As a rabbi, as someone who is, one might say, a Jew by profession, I have given a fair amount of thought to this issue.
The most obvious first answer, I believe, is that a person is a Jew by religion.
In fact, that is a hard argument to make, as odd as it may seem. There is no basic set of meaningful principles on which all Jews would agree. And there are huge variations in both practice and belief.
Are Jews members of a race? This is clearly not the case. Jews come in every color and exhibit every combination of ethnic features.
Do Jews belong to a nation? Following the involuntary exile inflicted on us many centuries ago, the notion of Jews as a people living in one place, speaking one language, or even sharing one culture does not fit.
Even linguistically, we are splintered. Hebrew is our official language, the language of the land of Israel and of our sacred texts, but many Jews have no knowledge of it at all.
What we are is a family. We are the biological or, in the case of converts, the spiritual children of the House of Israel.
We are connected to one another, whether or not we agree with one another, whether or not we even like one another. We are not a perfect family, but we are a real family. We are all proud when one of us does well and embarrassed when one of us does badly. And as much as we may argue among ourselves, we are always there to defend or assist one another. - Rabbi Adin Steinsaltz